DURDURMA UYGULAMALARI
Kolluk kuvveti, kişileri ve araçları;
- Bir suç veya kabahatin işlenmesini önlemek.
- Suç işlendikten sonra kaça faillerin yakalanmasını sağlamak.
- İşlenen suç ve kabahatlerin faillerinin kimliklerini tespit etmek.
- Hakkında yakalama emri ya da zorla getirme kararı verilmiş olan kişileri tespit etmek.
- Kişilerin hayatı, vücut bütünlüğü veya malvarlığı bakımından ya da topluma yönelik mevcut veya muhtemel bir tehlikeyi önlemek, amacıyla durdurabilir.
SORU: Kolluk kuvvetli beni keyfi olarak durdurabilir mi?
CEVAP: Hayır. Kolluk kuvvetleri süreklilik arz edecek,
Fiili durum ve keyfilik oluşturacak şekilde durdurma işlemi yapamaz.
SORU: Kolluk kuvvetlerinin beni niçin durduğunu sorabilir miyim?
CEVAP: Evet. Kolluk kuvvetleri sizi durdurduğunda durdurma sebebini bildirmelidir. Bunu sormak hakkınızdır. Bunun yanı sıra sizi durduran bir polis üniformalı dahi olsa kimliğini de sormalısınız.
SORU: Kolluk kuvvetleri beni durdurduğunda kimlik göstermek zorunda mıyım?
CEVAP: Evet. Kimlik göstermek yasal bir zorunluluktur ve kolluk kuvvetleri siz durdurduğunda kimliğinizi görmek isteyebilir. Bu durumda kimliğinizi göstermelisiniz. Ayrıca durdurma sebebine ilişkin sorular da sorabilir, bu sorulara da cevap vermeniz gerekir.
SORU: Kolluk kuvvetleri beni durdurduğunda üzerimi ya da aracımı arayabilir mi?
CEVAP: Hayır. Kolluk kuvvetlerinin arama yapabilmesi yetkisi yoktur. Ancak size bir arama emri gösterirse arama yapabilecektir. Arama emri göstermeden üzerinizi ve aracınızı arayamaz. Aracınızın bagaj ya da torpido gibi kapalı bölümlerini açmanızı isteyemez.
YAKALAMA UYGULAMALARI
Yakalama, suç işlendiği yönünde kuvvetli iz, eser, emare veya delil bulunan kişinin gözaltına alma işlemlerinden önce özgürlüğünün geçici olarak ve fiilen kısıtlanarak denetim altına alınmasıdır.
Yakalamanın belirli şekli yoktur, herhangi bir biçimde yapılabilir. Bu tedbirde kişinin hareket özgürlüğünün kaldırılması yeterlidir.
SORU: Kimler yakalanabilir?
CEVAP:
- Suçüstü halinde veya suç işlendiğinde veya suça teşebbüs edildiğine dair kuvvetli iz, emare veya delil bulunanlar.
- Kolluk kuvvetinin kanun ve usul dairesinde verdiği emre itaatsizlik edenler ve aldığı tedbirlere uymayanlar.
- Görev yaparken mukavemette bulunan veya görevinden alıkoymak maksadıyla kolluk kuvvetine zorla karşı koyan ve yakalanmadıkları taktirde hareketlerine devam etmeleri ihtimali bulunanlar.
- Haklarında yetkili mercilerce verilen yakalama emri, yakalama ve tutuklama kararı bulunanları veya kanunla istenilen bir mükellefiyeti yerine getirmedikleri için yakalanması gerekenler.
- Uyuşturucu ve uyarıcı maddeleri alan, satan, bulunduran veya kullananlar.
- Halkın rahatını bozacak veya rezalet çıkaracak derecede sarhoş olanlar veya sarhoşluk halinde başkalarına saldıranlar.
- Halkın huzur ve sükununu bozanlardan, yapılan uyarılara rağmen bu hareketlerine devam edenlere, başkalarına saldırıya devam edenlere başkalarına saldırıya yeltenenler ve kavga edenlere.
- Kimliğini bir belgeyle veya kolluk kuvvetince tanınmış veya güvenilir kişilerin tanıklığı ile ispat edemeyenlerle, gösterdikleri belgelerin doğruluğundan şüphe edilen kişiler yakalanabilir.
SORU: Yakalama için bir hakim/ mahkeme kararı gerekir mi?
CEVAP: Hayır, kolluk kuvvetleri gecikmesinde sakınca bulunan hallerde, Cumhuriyet savcısına veya amirlerine derhal başvurma olanağı bulunmadığı durumlarda yakalama yetkisine sahiptir.
SORU: Yakalandığımda neden yakalandığımı öğrenebilir miyim?
CEVAP: Evet. Bu sizin en temel hakkınızdır. Yakalayan bunun sebebini izah etmelidir.
GÖZALTINA ALMA UYGULAMALARI
Kanunun verdiği yetkiye göre, yakalanan kişinin hakkındaki işlemlerin tamamlanması amacıyla, yetkili hâkim önüne çıkarılmasına veya serbest bırakılmasına kadar kanuni süre içinde sağlığına zarar vermeyecek şekilde özgürlüğünün geçici olarak kısıtlanıp alıkonulmasına gözaltına alınma denir.
SORU: Hangi şartlarda gözaltına alınabilirim?
CEVAP : Gözaltına alınabilmeniz için iki şartın varlığı ve Cumhuriyet savcısının gözaltına alınmanıza karar vermesi gerekir. Bu iki şart ise; Gözaltına almanın soruşturma yönünden zorunlu olması, bir suçu işlediğinizi düşündürebilecek emarelerin bulunmasıdır.
SORU: Gözaltına alındığımı yakınlarıma haber verebilir miyim?
CEVAP : Evet gözaltına alındığınızı da bir yakınıza bildirebilirsiniz.
